Kroon of implantaat: wat is het verschil?

Kroon en implantaat zijn verschillende onderdelen

De termen kroon en implantaat worden regelmatig door elkaar gebruikt, maar ze hebben een verschillende functie. Een kroon is het zichtbare gedeelte waarmee u kauwt en dat eruitziet als een tand of kies. Een implantaat bevindt zich juist in het kaakbot en neemt de functie van een tandwortel over.

Bij een beschadigde of verzwakte tand kan de natuurlijke wortel behouden blijven en kan een kroon over de bestaande tand worden geplaatst. Wanneer een tand of kies volledig ontbreekt of niet meer behouden kan worden, kan een implantaat de ontbrekende wortel vervangen. Op dit implantaat kan vervolgens een kroon worden geplaatst.

Wat is een kroon?

Een kroon is een kapje dat over een bestaande tand of kies wordt geplaatst. De kroon neemt de vorm, functie en zichtbare buitenkant van het beschadigde deel van de tand over. De natuurlijke tandwortel blijft daarbij in de kaak aanwezig.

Een kroon kan worden gemaakt wanneer een tand of kies zo sterk is verzwakt of beschadigd dat herstel met alleen een vulling niet voldoende of niet wenselijk is. De tand wordt hiervoor voorbereid, waarna een kroon wordt vervaardigd die aansluit op het gebit.

Waarom kan een kroon nodig zijn?

Een tand of kies kan door verschillende oorzaken zoveel tandweefsel verliezen dat een gewone vulling niet meer voldoende ondersteuning biedt. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door een grote bestaande vulling, tandbederf, slijtage of het afbreken van een deel van de tand.

Een kroon kan dan worden gebruikt om het resterende tandweefsel te beschermen en de vorm en functie van de tand of kies te herstellen. Of een kroon daadwerkelijk mogelijk en verstandig is, hangt af van de hoeveelheid en kwaliteit van het resterende tandweefsel, de toestand van de wortel en het tandvlees en de belasting van de tand.

Hoe wordt een kroon op een tand geplaatst?

Voor het maken van een kroon wordt de natuurlijke tand voorbereid zodat voldoende ruimte ontstaat voor de nieuwe kroon. Vervolgens wordt de vorm van de tand en de omliggende tanden digitaal gescand of met een afdruk vastgelegd.

Op basis hiervan wordt een kroon vervaardigd die qua vorm, functie en kleur aansluit bij de rest van het gebit. De definitieve kroon wordt vervolgens op de voorbereide tand bevestigd.

Een kroon is niet hetzelfde als een implantaatkroon

Het zichtbare eindresultaat kan op elkaar lijken, maar de onderliggende situatie is verschillend. Bij een gewone kroon is de natuurlijke tandwortel nog aanwezig. Bij een implantaatkroon is de oorspronkelijke tand of kies verdwenen en neemt een implantaat de functie van de ontbrekende tandwortel over.

In het volgende onderdeel leggen we uit wanneer een natuurlijke tand nog met een kroon kan worden hersteld en welke factoren bepalen of behoud van de eigen tand mogelijk is.

Wanneer wordt een kroon op een eigen tand geplaatst?

Een kroon kan worden geplaatst wanneer de natuurlijke tand of kies nog behouden kan blijven, maar te veel tandweefsel verloren is gegaan om deze betrouwbaar met alleen een vulling te herstellen. De eigen tandwortel blijft dan in de kaak aanwezig.

Of een kroon mogelijk is, hangt niet alleen af van hoeveel van de tand boven het tandvlees over is. Ook de toestand van de wortel, het omliggende bot en tandvlees, eventuele scheuren of breuken en de belasting van de tand spelen een rol.

Wanneer is een kroon niet meer mogelijk?

Soms is een tand of kies zo ernstig beschadigd dat deze niet meer voorspelbaar met een kroon kan worden hersteld. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer onvoldoende gezond tandweefsel aanwezig is, de wortel ernstig beschadigd is of de ondersteuning van de tand onvoldoende is.

De tandarts beoordeelt eerst of behoud van de eigen tand nog mogelijk en verantwoord is. Wanneer de tand niet behouden kan worden, kan verwijdering nodig zijn. Daarna wordt bekeken welke tandvervanging het meest geschikt is. Een implantaat met kroon kan dan één van de mogelijkheden zijn.

Behoud van de eigen tand staat voorop

Een implantaat wordt niet geplaatst alleen omdat een kroon technisch ingewikkeld is. Wanneer een natuurlijke tand op een verantwoorde en voorspelbare manier behouden kan worden, wordt dit meegewogen bij de keuze voor de behandeling.

Welke oplossing het meest geschikt is, kan daarom pas worden bepaald na onderzoek van de tand, de wortel, het omliggende tandvlees en het kaakbot.

Wat is een implantaat?

Een implantaat is een kunstmatige tandwortel die tijdens een chirurgische behandeling in het kaakbot wordt geplaatst. Het implantaat vormt na genezing een stevige basis voor een kroon, brug of andere tandvervanging.

De meeste tandimplantaten zijn gemaakt van titanium. Er bestaan daarnaast implantaten van zirkonium en combinaties van materialen. Welke vorm en afmetingen worden gebruikt, hangt onder andere af van de plaats in het gebit en de hoeveelheid beschikbaar kaakbot.

Wanneer kan een implantaat worden gebruikt?

Een implantaat kan een mogelijkheid zijn wanneer één of meerdere tanden of kiezen ontbreken of wanneer een tand niet meer behouden kan worden. Voor het plaatsen van een implantaat moeten onder andere voldoende gezond kaakbot en gezond tandvlees aanwezig zijn.

Wanneer onvoldoende kaakbot aanwezig is, kan soms eerst of tegelijkertijd een botopbouw of sinuslift nodig zijn. Lees ook meer over voor wie implantaten geschikt zijn.

Kan een implantaat direct na het trekken worden geplaatst?

In sommige situaties kan een implantaat direct na het verwijderen van een tand of kies in de ontstane opening worden geplaatst. Dit wordt direct implanteren genoemd.

Of dit mogelijk is, hangt onder andere af van de situatie van het kaakbot en tandvlees en of het implantaat voldoende stabiel kan worden geplaatst. Soms is het beter om de extractiewond eerst te laten genezen en het implantaat later te plaatsen. Lees meer over direct implanteren na het verwijderen van een tand of kies.

Wat is een kroon op een implantaat?

Een kroon op een implantaat, ook wel implantaatkroon genoemd, is de zichtbare tand of kies die op het implantaat wordt bevestigd. Het implantaat vervangt de wortel en de implantaatkroon vervangt het zichtbare gedeelte van de ontbrekende tand.

De kroon wordt qua vorm, functie en kleur afgestemd op de omliggende tanden en kiezen. Hiervoor wordt de positie van het implantaat digitaal gescand of met een afdruk vastgelegd, waarna de implantaatkroon op maat wordt vervaardigd.

Hoe wordt een implantaatkroon bevestigd?

Tussen het implantaat en de kroon kan een verbindingsstuk, ook wel abutment genoemd, worden geplaatst. Afhankelijk van de gekozen constructie kan de implantaatkroon rechtstreeks op het implantaat worden geschroefd of op een abutment worden bevestigd.

Welke constructie wordt gebruikt, hangt af van onder andere de positie van het implantaat, de beschikbare ruimte, de esthetiek en de gekozen behandelwijze.

Kroon op een tand of kroon op een implantaat?

Een kroon kan er aan de buitenkant in beide situaties vergelijkbaar uitzien, maar de basis verschilt. Bij een kroon op een eigen tand blijft de natuurlijke wortel behouden. Bij een implantaatkroon wordt de natuurlijke wortel vervangen door een implantaat.

In het volgende onderdeel vergelijken we beide behandelingen overzichtelijk naast elkaar en leggen we uit welke factoren bepalen of behoud van de eigen tand of vervanging door een implantaat met kroon mogelijk is.

Kroon of implantaat: wat zijn de verschillen?

Een kroon op een natuurlijke tand en een implantaat met kroon kunnen aan de buitenkant sterk op elkaar lijken, maar de behandeling en de onderliggende constructie verschillen duidelijk.

Bij een kroon op een eigen tand blijft de natuurlijke tandwortel behouden. Bij een implantaat met kroon is de natuurlijke tand of kies verwijderd of al verloren gegaan en wordt de wortel vervangen door een implantaat.

	Kroon op eigen tand	Implantaat met kroon
Wat wordt hersteld of vervangen?	Een beschadigde of verzwakte natuurlijke tand of kies	Een ontbrekende tand of kies inclusief de wortel
Eigen tandwortel aanwezig?	Ja	Nee
Waarop wordt de kroon bevestigd?	Op de voorbereide natuurlijke tand	Op het implantaat, eventueel via een abutment
Chirurgische behandeling nodig?	Meestal niet	Ja, voor het plaatsen van het implantaat
Voldoende kaakbot nodig?	Niet voor een implantaatplaatsing; de natuurlijke wortel blijft behouden	Ja, voldoende kaakbot is nodig om het implantaat te plaatsen
Behandelduur	Doorgaans korter	Doorgaans langer door implantaatplaatsing en genezing
Doel van de behandeling	Behoud en herstel van de natuurlijke tand	Vervanging van een ontbrekende of niet te behouden tand

Wanneer kiest u voor een kroon of implantaat?

Of een kroon op de eigen tand of een implantaat met kroon de meest geschikte behandeling is, hangt in de eerste plaats af van de vraag of de natuurlijke tand nog behouden kan worden.

De tandarts of implantoloog beoordeelt daarvoor onder andere hoeveel gezond tandweefsel nog aanwezig is, hoe de wortel eraan toe is, wat de conditie van het tandvlees en kaakbot is en welke belasting de tand moet kunnen verdragen.

Wanneer kan een kroon op de eigen tand mogelijk zijn?

Een kroon kan worden overwogen wanneer er nog voldoende gezond tandweefsel en een bruikbare tandwortel aanwezig zijn om de restauratie te ondersteunen. Soms zijn vooraf aanvullende behandelingen nodig, bijvoorbeeld een opbouw of wortelkanaalbehandeling.

Een kroon wordt vooral gebruikt wanneer een tand te sterk beschadigd of verzwakt is voor een gewone vulling, maar behoud van de tand nog mogelijk en wenselijk is.

Wanneer kan een implantaat met kroon nodig zijn?

Een implantaat met kroon kan worden overwogen wanneer een tand of kies ontbreekt of niet meer op een voorspelbare manier behouden kan worden. De resterende tand of wortel wordt in dat geval, wanneer deze nog aanwezig is, verwijderd.

Vervolgens wordt beoordeeld of een implantaat mogelijk is. Daarbij wordt onder andere gekeken naar het kaakbot, het tandvlees, de ruimte tussen de omliggende tanden en kiezen en de algemene gezondheid.

Een implantaat is niet automatisch beter dan een kroon

Een implantaat en een kroon op een natuurlijke tand zijn geen behandelingen waarbij één optie in het algemeen beter is dan de andere. Ze worden toegepast in verschillende uitgangssituaties.

Wanneer een natuurlijke tand duurzaam behouden kan worden, kan behoud van de eigen tand een goede behandeloptie zijn. Een implantaat komt vooral in beeld wanneer een tand ontbreekt of wanneer behoud niet meer verantwoord of voorspelbaar is.

Andere mogelijkheden voor tandvervanging

Wanneer een tand niet behouden kan worden, is een implantaat met kroon niet altijd de enige mogelijke oplossing. Afhankelijk van de situatie kan bijvoorbeeld ook een conventionele brug of een uitneembare voorziening worden overwogen.

Lees meer over de verschillen tussen een brug en een implantaat en de voordelen en nadelen van implantaten.

Hoe verloopt de behandeling van een kroon of implantaat?

Het behandeltraject voor een kroon op een natuurlijke tand is doorgaans korter dan een behandeling met een implantaat. Bij een implantaat moet namelijk eerst een kunstmatige tandwortel in het kaakbot worden geplaatst en voldoende genezen voordat de definitieve kroon kan worden vervaardigd.

Behandeling van een kroon op een eigen tand

De tandarts beoordeelt eerst of de tand geschikt is voor een kroon en of eventuele voorbereidende behandelingen nodig zijn. Daarna wordt de tand voorbereid zodat voldoende ruimte ontstaat voor de kroon.

De vorm van de tand en het omliggende gebit wordt digitaal gescand of met een afdruk vastgelegd. Ook wordt gekeken naar de beet en de gewenste kleur. Vaak wordt tijdelijk een noodkroon geplaatst terwijl de definitieve kroon wordt vervaardigd.

Wanneer de definitieve kroon gereed is, wordt deze gepast, gecontroleerd en vervolgens op de natuurlijke tand bevestigd.

Behandeling van een implantaat met kroon

Bij een implantaatbehandeling wordt eerst onderzocht of voldoende gezond kaakbot en tandvlees aanwezig zijn. Wanneer de tand of wortel nog aanwezig is en niet behouden kan worden, moet deze worden verwijderd.

Het implantaat wordt tijdens een chirurgische behandeling in het kaakbot geplaatst. In geschikte situaties kan dit soms direct na het verwijderen van de tand gebeuren. In andere situaties wordt het implantaat tijdens een latere behandeling geplaatst.

Na de implantaatplaatsing heeft het implantaat tijd nodig om stevig in het kaakbot vast te groeien. Daarna kan de positie van het implantaat digitaal worden gescand of met een afdruk worden vastgelegd en wordt de definitieve implantaatkroon vervaardigd.

Hoe lang duurt een implantaatbehandeling?

De totale behandelduur verschilt per patiënt. Onder andere de situatie van het kaakbot, de genezing, het moment waarop het implantaat wordt geplaatst en eventuele aanvullende behandelingen spelen hierbij een rol.

Wanneer onvoldoende kaakbot aanwezig is, kan bijvoorbeeld eerst of tegelijkertijd een botopbouw of sinuslift nodig zijn. Lees meer over de duur van een implantaatbehandeling.

Kan er direct een tijdelijke kroon worden geplaatst?

In bepaalde situaties kan bij een implantaat in het zichtbare gedeelte van het gebit direct of kort na de implantaatplaatsing een tijdelijke kroon worden aangebracht. Dit betekent niet automatisch dat het implantaat direct volledig belast mag worden.

Of directe tijdelijke tandvervanging mogelijk is, hangt af van de stabiliteit van het implantaat, de hoeveelheid en kwaliteit van het kaakbot en de positie in het gebit. De implantoloog bespreekt vooraf welke tijdelijke voorziening in uw situatie mogelijk is.

Wat kost een kroon of implantaat met kroon?

De kosten van een kroon op een natuurlijke tand en een implantaat met kroon verschillen aanzienlijk, omdat het om verschillende behandelingen gaat. Bij een kroon wordt de bestaande tand hersteld. Bij een implantaat met kroon zijn ook de chirurgische implantaatplaatsing, het implantaat zelf en de uiteindelijke implantaatkroon onderdeel van de behandeling.

De uiteindelijke kosten hangen onder andere af van eventuele voorbereidende behandelingen, het gekozen materiaal, de techniekkosten en, bij een implantaat, eventuele aanvullende behandelingen zoals een botopbouw.

Wat kost een kroon op een eigen tand?

Ook de kosten van een kroon op een natuurlijke tand verschillen per behandeling. Naast de kroon zelf kunnen bijvoorbeeld kosten worden gemaakt voor een opbouw, röntgenfoto, verdoving, eventuele voorbereidende behandeling en tandtechniek.

Het materiaal en de manier waarop de kroon wordt vervaardigd hebben eveneens invloed op de uiteindelijke kosten. Vraag daarom vooraf om een persoonlijke kostenbegroting waarin alle onderdelen van de behandeling zijn opgenomen.

Worden een kroon of implantaat vergoed?

Voor volwassenen worden kronen en implantaten voor het vervangen van één of meerdere tanden of kiezen doorgaans niet vanuit de basisverzekering vergoed. Afhankelijk van uw aanvullende tandartsverzekering kan mogelijk een deel van de kosten worden vergoed.

Met de persoonlijke begroting kunt u vooraf bij uw zorgverzekeraar controleren welke vergoeding in uw situatie geldt. Bekijk ook de informatie over kosten en voorbeeldbegrotingen en lees meer over de vergoeding van implantaten.

Is het plaatsen van een kroon of implantaat pijnlijk?

Bij zowel een kroonbehandeling als een implantaatbehandeling kan plaatselijke verdoving worden gebruikt. Hierdoor hoort u tijdens pijnlijke onderdelen van de behandeling geen pijn te voelen.

De klachten na de behandeling verschillen wel. Een kroon op een natuurlijke tand en het plaatsen van een implantaat zijn namelijk twee verschillende ingrepen.

Gevoeligheid na het plaatsen van een kroon

Na het voorbereiden en plaatsen van een kroon kan de behandelde tand tijdelijk gevoelig zijn. Ook kan het in het begin even wennen zijn aan de vorm en het contact met de tegenoverliggende tanden of kiezen.

Wanneer de kroon te hoog aanvoelt, de gevoeligheid niet afneemt of juist erger wordt, is het verstandig om contact op te nemen met de tandarts.

Napijn na het plaatsen van een implantaat

Een implantaat wordt onder plaatselijke verdoving in het kaakbot geplaatst. Tijdens de implantaatplaatsing hoort u daarom geen pijn te voelen. Na het uitwerken van de verdoving kunnen wel napijn, gevoeligheid en enige zwelling optreden.

Hoeveel klachten iemand ervaart, verschilt per persoon en hangt onder andere af van de omvang van de behandeling. U ontvangt na de ingreep instructies over pijnstilling, mondverzorging en het herstel.

Hoe lang gaat een kroon of implantaatkroon mee?

Een kroon is bedoeld als duurzame restauratie, maar er kan geen vaste levensduur worden gegarandeerd. Hoe lang een kroon meegaat, hangt onder andere af van de gezondheid van de onderliggende tand, de mondhygiëne, de belasting van de kroon en gewoontes zoals tandenknarsen of roken.

Levensduur van een kroon op een natuurlijke tand

Bij een kroon op een eigen tand blijft de natuurlijke tand en wortel onderdeel van de constructie. De gezondheid van deze tand, het tandvlees en het kaakbot blijft daarom belangrijk.

Ook onder of langs een kroon kunnen op termijn problemen ontstaan, bijvoorbeeld door tandbederf, een ontsteking of beschadiging van de tand. Goede dagelijkse mondverzorging en regelmatige controles helpen om problemen tijdig te herkennen.

Levensduur van een implantaat met kroon

Een implantaat kan bij goede mondgezondheid en verzorging lange tijd in het kaakbot functioneren. De implantaatkroon die erop is bevestigd is een afzonderlijk onderdeel en kan door gebruik en slijtage op termijn onderhoud, reparatie of vervanging nodig hebben.

Ook rondom een implantaat kunnen ontstekingen ontstaan wanneer tandplak niet goed wordt verwijderd. Goede dagelijkse mondverzorging en periodieke controles blijven daarom belangrijk. Lees meer over hoe lang een implantaat meegaat.

Praktijkvoorbeeld van een voortandvervanging

Onderstaand praktijkvoorbeeld laat duidelijk het verschil zien tussen kronen op natuurlijke tanden en een kroon op een implantaat. Bij deze patiënt worden drie natuurlijke voortanden met kronen hersteld. Een ontbrekende laterale voortand is vervangen door een implantaat waarop een implantaatkroon wordt geplaatst.

Beginsituatie

Foto 1: beginsituatie voor de behandeling

Op de rechter centrale voortand is een oude kroon aanwezig (pijl 1). Deze kroon sluit niet meer goed aan en voldoet ook esthetisch niet meer. De linker centrale voortand is verzwakt door een grote witte vulling (pijl 2). Dit geldt ook voor de rechter laterale voortand (pijl 3).

De ontbrekende laterale voortand aan de andere zijde is al vervangen door een implantaat (pijl 4). Op de foto is een klein gedeelte van het afdekschroefje van het implantaat zichtbaar.

Voorbereiding voor de nieuwe kronen

Foto 2: voorbereiding voor de nieuwe kronen

Het behandelplan bestaat uit drie nieuwe kronen op de natuurlijke voortanden en één kroon op het implantaat. De oude kroon is verwijderd en de drie natuurlijke tanden zijn voorbereid voor de nieuwe kronen.

Op het implantaat is een scanstift geplaatst. Vervolgens wordt met een intra-orale scanner de positie en vorm van de natuurlijke tanden en het implantaat digitaal vastgelegd. Deze scan vormt de basis voor het vervaardigen van de definitieve kronen.

Eindresultaat

Foto 3: het eindresultaat

Op basis van de intra-orale scan zijn de kronen digitaal ontworpen en vervaardigd. De drie kronen op de natuurlijke tanden zijn bevestigd op de voorbereide voortanden (pijl 1, 2 en 3).

De vierde kroon is bevestigd op het implantaat en vervangt daarmee de ontbrekende laterale voortand (pijl 4). Aan de buitenkant vormen de vier kronen samen één natuurlijk ogend geheel, terwijl de onderliggende constructie verschilt: drie kronen steunen op natuurlijke tandwortels en één kroon op een implantaat.

Veelgestelde vragen over een kroon of implantaat

Laat beoordelen of een kroon of implantaat mogelijk is

Of een natuurlijke tand nog met een kroon kan worden behouden of beter door een andere voorziening kan worden vervangen, kan alleen na onderzoek worden bepaald. Daarbij wordt gekeken naar de tand en wortel, het tandvlees, het kaakbot en de mogelijkheden voor een duurzaam herstel.

Wanneer een tand niet meer behouden kan worden, kan bij EKVI Grave worden onderzocht of vervanging door een implantaat met implantaatkroon mogelijk is. U krijgt uitleg over de verschillende behandelmogelijkheden, de behandelduur en de verwachte kosten.